Onderbelichte perspectieven zichtbaar door verbinders in de wijk
Achter een succesvolle aanpak schuilen vaak mensen die niet op de voorgrond staan, zoals Bibi en Malika van de Kledingbank in Groenoord. Wat ooit begon als een plek waar inwoners terechtkunnen voor gratis kleding, is dankzij hun inzet uitgegroeid tot een belangrijke ontmoetingsplek in de wijk. Bewoners komen er voor een gesprek, een activiteit, een cursus of simpelweg om elkaar te ontmoeten. Juist die vertrouwde omgeving vormde de basis voor een bijzonder onderzoeksproject dat Labyrinth Onderzoek & Advies uitvoerde in opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).
Voor dit onderzoek organiseerden wij zes focusgroepen met inwoners met een laag tot laag-middeninkomen uit Schiedam en Vlaardingen. In de gesprekken stond centraal welke factoren een rol spelen bij dagelijkse mobiliteitskeuzes.
Wat maakte de aanpak succesvol?
Hoewel de onderzoeksresultaten nog niet beschikbaar zijn, heeft dit traject ons opnieuw laten zien wat nodig is om inwoners op een betekenisvolle manier bij onderzoek te betrekken. Een belangrijke succesfactor was de samenwerking met lokale sleutelpersonen en buurtverbinders. Bibi en Malika vormden een brug tussen het onderzoek en bewoners. Door hun betrokkenheid en de vertrouwensrelatie die zij in de wijk hebben opgebouwd, konden vragen worden beantwoord, het belang van deelname verduidelijkt en werd deelname toegankelijker.
Daarnaast kozen we bewust voor een locatie die voor veel deelnemers vertrouwd aanvoelt. Gesprekken over inkomen, dagelijkse keuzes en mogelijke belemmeringen vragen om een omgeving waarin mensen zich veilig voelen om hun ervaringen te delen. De Kledingbank bood precies die ruimte.
Tegelijkertijd handelden we in goed overleg met het PBL naar de dynamiek van de wijk. Tijdens een verkenning in Delft bleek dat bewoners al vaker waren betrokken bij onderzoek naar mobiliteit en bereikbaarheid. In gesprekken met lokale betrokkenen merkten we dat er sprake was van onderzoeksmoeheid en dat de behoefte om opnieuw over hetzelfde onderwerp in gesprek te gaan beperkt was. Voor ons onderstreept dit het belang van luisteren naar wat er speelt in een wijk. Inclusief onderzoek betekent niet alleen mensen bereiken, maar ook de lokale realiteit respecteren en erkennen wanneer een andere aanpak nodig is.
De kracht van een persoonlijke benadering
Uit ervaring is ons bekend dat niet iedereen zich prettig voelt bij een digitaal aanmeldformulier of het online delen van persoonlijke gegevens. Daarom maakten we eerste persoonlijk contact en boden we vervolgens verschillende manieren aan om deel te nemen: via telefoon, via sleutelpersonen en via een online formulier. Deze flexibiliteit maakte het mogelijk om inwoners te bereiken die anders minder snel zouden deelnemen aan onderzoek. Daarmee geven we invulling aan een belangrijk uitgangspunt van Labyrinth: niet praten over mensen, maar met mensen.
Wederkerigheid als uitgangspunt
Bij Labyrinth vinden we dat onderzoek niet alleen draait om het verzamelen van informatie. Minstens zo belangrijk is de vraag wat deelnemers ervoor terugkrijgen. Daarom besteden we aandacht aan duidelijke communicatie, een passende waardering voor deelname en transparantie over wat er met de opgehaalde verhalen gebeurt. Tijdens de focusgroepen bleek dat deelnemers het belangrijk vonden te weten wat er uiteindelijk met hun bijdrage gebeurt. Daarom is afgesproken dat de onderzoeksresultaten, zodra deze beschikbaar zijn, via de betrokken buurtverbinders worden teruggekoppeld aan deelnemers en lokale netwerken.
Dit project bevestigt opnieuw dat kwalitatief onderzoek meer vraagt dan een goede vragenlijst of gespreksleidraad. Vertrouwen, transparantie, wederkerigheid en samenwerking met mensen die hun wijk kennen, zijn minstens zo belangrijk. De bijdrage van Bibi en Malika laat zien hoe waardevol lokale netwerken zijn. Dankzij hun betrokkenheid ontstond ruimte voor open gesprekken en konden inwoners ervaringen delen die anders mogelijk onzichtbaar zouden blijven.
Wij bedanken alle deelnemers, vrijwilligers, buurtverbinders en het Planbureau voor de Leefomgeving voor de prettige samenwerking en kijken uit naar de verdere analyse van de onderzoeksresultaten.
